Çankırı Nerede, İlimiz Çankırı
|
|
Cloud-Service
Çankırı Haber
⭐18⭐Çankırı Nerede? Çankırı Hangi bölgede Konum ve Coğrafi Yapı
Çankırı, İç Anadolu Bölgesinin Doğu-Batı doğrultusunda kısmen Karadeniz bölgesine geçişinde yer almakta olup uzunluğu 130 km, genişliği ise 80 km'dir. Yüzölçümü (754.200 ha) 7.542 km2 olup Türkiye yüzölçümünün %1'ini oluşturmaktadır.
Çankırı
, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Kızılırmak ile Batı Karadeniz ana havzaları arasında yer almaktadır. Coğrafi olarak 40° 30' ile 41° kuzey enlemleri ile 32° 30' ile 34° doğu boylamları arasında konumludur. İlin komşuları; batıda Bolu, kuzeybatıda Karabük, kuzeyde Kastamonu, doğuda Çorum ve güneyde Ankara ile Kırıkkale'dir. İl merkezinin denizden yüksekliği 720 metre olup, ülke topraklarının %0,96'sını oluşturan toplam 7.490 km²lik bir alana sahiptir.
COĞRAFİ YAPI
a) Dağlar
Çankırı
topraklarının yaklaşık %60'ı dağlar ve yüksek tepelerden oluşmaktadır. İlin kuzey sınırındaki dağlar, aynı zamanda en yüksek kesimini teşkil eder. Kuzey Anadolu dağlarının ikinci sırasındaki Ilgaz Dağları doğu-batı doğrultusunda uzanır. Bu sıranın en yüksek noktası 2.587 metredir; Küçükhacet Tepesi (2.546 m), Büyükhacet Tepesi (2.587 m), Kulpi (1.980 m), Bulancak (1.935 m), Altunsivrisi (1.934 m) ve Kocadağ (1.763 m) önemli yükseltilerdir. Ilgaz Dağları,Çankırı
ile Kastamonu arasındaki doğal sınırı oluşturur ve Kurşunlu civarında Sofra Sırtları, Çerkeş yöresinde ise Doğu ve Çamlıca olmak üzere iki kola ayrılır.
Ilgaz Dağları'nın güneyinde, Çorum ile Kastamonu/Tosya sınırından başlayan ve batıya uzanan Erikli, Sarıkaya, Karakaya, Ilısılık, Yapraklı, Doğdu, Taşyakası, Batıbeli ve Dumanlı Dağları yaklaşık 2.000 m'ye kadar yükselen yeni bir sıra oluşturur. Daha güneyde ise Çerkeş-Gerede ve Kızılcahamam sınırı boyunca uzanan bir diğer sıra bulunur; bu sırada Çit, Karataş, Işık, Elden, Aydos, Eldivan ve Bozkır Dağları yer alır. İl kuzeybatısında Karabük ve Bolu ile doğal sınırı oluşturan Hodalca, Elaman ve Eğriova Dağları bulunur. Kent merkezi civarındaki Hıdırlık Kaşı, Meryemana Tepesi ve Sarıdağ, güneybatı yönünde uzanan tepelerle birlikte Taşyakası, Dumanlı ve Aydos Dağlarını tamamlar.
b) Ovalar
Kızılırmak Havzası dışında
Çankırı
'da kayda değer geniş ovalar yoktur. Kızılırmak havzasının sularının tuzlu olması sulanabilir tarım alanlarını sınırlar. İldeki ovalar beş ana grupta incelenir:
- Kızılırmak Havzası Ovaları: Havzanın
Çankırı
topraklarındaki bölümü yaklaşık 30 km uzunluğundadır. Batı-doğu doğrultusunda uzanan geniş ova ve kolları, Kızılırmak ile birleşen çay ve dereler boyunca kuzeye doğru yaklaşık 25 km uzanır. Bu ovalarda alüvyonlu, tarıma elverişli topraklar bulunur. - Devrez Çayı Çevresindeki Ovalar: Kurşunlu güneyinden başlayıp Devrez Çayı boyunca Ilgaz çevresinde genişleyen ovalardır. Ilgaz'a kadar dar bir şerit şeklinde devam eden bu ovalar, Devrez Çayı tarafından sulanır ve alüvyonlu topraklara sahiptir.
- Tatlıçay Çevresindeki Ovalar: Tatlıçay ve Korgun Çayı'nın birleşme noktasında bulunan bu ovalarda çay sularının tuzlu olması nedeniyle sulama yapılamaz.
- Orta Ovası: İlçe sınırları içinde doğudan batıya uzanan yaklaşık 15 km uzunluğunda ve 2 km genişliğinde bir ovadır.
- Çerkeş Ovası: Küçük ölçekli, alüvyonlu topraklarla kaplı bir ovadır.
c) Yaylalar
Dağlık arazinin hakim olduğu ilde yaylalara uygun alanlar sınırlıdır; toplam alanın yaklaşık %2,5-3'ünü oluşturan yaylalar arasında Ilgaz Dağları'ndaki Mülayim ve Karapınar Yaylaları, Yapraklı Yaylası, Taşyakası-Aydos-Dumanlı üçgenindeki Sanı Yaylası ile Eldivan, Aydos, Karapazar ve Aliözü Yaylaları sayılabilir. Bu yaylalar bitki örtüsü ve ekolojik yapılarıyla dağ turizmi ve trekking için uygundur.
d) Akarsular
İl sınırları içindeki en büyük akarsu, Türkiye'nin en uzun nehri olan
Kızılırmak
'tır. Kara ikliminin etkili olduğu bölgede akarsuların debilerinde mevsimsel değişimler gözlemlenir; yaz aylarında bazı dere ve çaylarda azalma, ilk ve sonbaharda ise artış olur. Geçmişte taşkınlara neden olan akarsular için alınan önlemlerle tehlikeler büyük oranda azaltılmıştır.
Çankırı
sınırları içindeki Kızılırmak'ın yaklaşık 30 km'lik bölümü ilin sınırları içindedir ve bu bölüm tarımsal alanların sulanmasında kullanılır. Devrez Çayı 211 km uzunluğunda olup 8.9 m³/sn debiye sahiptir. Tatlıçay (Acıçay ile birleşerek) 96 km uzunluğundadır ve sularının tuzlu olması nedeniyle sulamada yararlanılamaz. Terme (Şabanözü) Çayı, Uluçay, Melan (Soğanlı) Çayı gibi akarsular ilin farklı kesimlerinde tarımsal su kaynakları sağlar.
e) Göller ve Göletler
Çankırı
sınırları içinde büyük doğal göller bulunmamakla birlikte kışın su toplayıp yazın kuruyan küçük-orta ölçekli göller mevcuttur. Örnek göller: Kamış, Hacılar, Uzun, Bozyaka, Yayla, Hasır, Dumanlı, Pazar, Büyük, Dipsiz, Çöp, Bakkal, Gül, Sülük, Kadıgil. Tarım ve hayvancılığa yönelik yapılmış göletler: Eldivan-Seydi, Karadere, Saray, Şabanözü Göleti, Mart, Karaören, Kurşunlu-Dumalı, Korgun-Maruf, Yapraklı-Gürgenlik. Ayrıca 53 milyon m³ hacimli ve net 6.200 hektar alanı sulayabilen Güldürcek Barajı ilin su kaynakları arasında önemli bir yere sahiptir.
İKLİM, BİTKİ ÖRTÜSÜ ve YABAN HAYATI
Karadeniz iklim kuşağından İç Anadolu'nun kara iklimine geçiş bölgesinde yer almasına rağmen genel olarak
Çankırı
'da İç Anadolu'ya özgü kara iklimi hüküm sürer. Merkez, Ilgaz ve Yapraklı ilçelerinde kışlar serin, yazlar ılık geçer; Çerkeş ilçesinde kışlar daha soğuk, yazlar serin olur. En fazla yağış alan ilçe Yapraklı'dır. Yıllık ortalama yağış 392–538 kg/m² arasında değişir.
Güneye doğru inildikçe bitki örtüsünde zayıflama görülür. Yaklaşık 2–3 yüzyıl öncesine kadar il topraklarının önemli bir kısmı ormanlarla kaplıydı; ancak bilinçsiz kesimler, otlatma, yangınlar ve iklim değişikliği nedeniyle ormanların bir bölümü yok olmuştur. Geriye kalan ormanlık alanlar başta Ilgaz olmak üzere Elaman, Eğirova, Ovacık, Düvenlik, Ilısılık, Yapraklı, Sarıkaya, Karakaya ve Erikli Dağları çevresindedir.
Üst florada karaçam, sarıçam, ardıç, meşe, ladin ve köknar; alt florada hububat, yemlik ve yemeklik baklagiller ile ayrıkotu, devedikeni ve yumak gibi bitkiler bulunmaktadır. Akarsular boyunca söğüt ve kavak ağaçları ile zengin meyve bahçeleri görülür.
Çankırı'da rastlanan başlıca av hayvanları kurt, tilki, tavşan ve sincaptır. Çay ve derelerde sazan ve alabalık gibi tatlı su balıkları bulunur. Uzun yıllar artış gösteren yaban domuzu popülasyonunda son yıllarda yapılan mücadelelerle azalma sağlanmıştır.
ÇANKIRI'DA ORMAN ALANLARI
| İşletme Müdürlüğü | Normal Koru (hektar) | Bozuk Koru (hektar) | Orman Alanı (hektar) |
|---|---|---|---|
| Çankırı Orman İşl. Müd. | 42.359 | 33.540 | 75.899 |
Türkiye Haritasında Çankırı
Çankırı Haritası Çankırı İlçeleri haritası
